giềng mối
Định nghĩa
- Danh từ:
- Mối liên hệ, sự ràng buộc có tính chất nền tảng, truyền thống: "giềng mối" chỉ những mối quan hệ hoặc quy tắc cơ bản, lâu đời, thường trong gia đình, dòng họ hoặc xã hội, tạo nên trật tự và sự gắn kết.
- Nguyên tắc, khuôn phép cơ bản: "giềng mối" còn có thể chỉ những quy tắc, phép tắc nền tảng cần tuân theo.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Anh em trong nhà phải giữ gìn giềng mối. (Anh em trong gia đình phải gìn giữ mối liên hệ, phép tắc cơ bản.)
- Làng xã ngày xưa rất coi trọng giềng mối trên dưới. (Làng xã ngày xưa rất coi trọng những mối quan hệ, trật tự trên dưới theo truyền thống.)
- Công việc mới bắt đầu cần phải tạo giềng mối cho rõ ràng. (Công việc mới bắt đầu cần phải tạo ra những nguyên tắc, trật tự cơ bản cho rõ ràng.)
Các cách sử dụng nâng cao
"mất giềng mối": chỉ sự đổ vỡ, rối loạn các mối quan hệ hoặc trật tự cơ bản.
- Gia đình ấy gần đây hình như đã mất giềng mối. (Gia đình ấy gần đây hình như đã không còn giữ được những mối ràng buộc, trật tự cơ bản nữa.)
"giữ gìn giềng mối": duy trì, bảo vệ những mối liên hệ và quy tắc nền tảng.
- Con cháu phải biết giữ gìn giềng mối của tổ tiên. (Con cháu phải biết duy trì những mối liên hệ và phép tắc cơ bản của tổ tiên.)
Biến thể và từ gần giống
- Mối giềng: Đây là dạng từ gốc và phổ biến hơn, có nghĩa tương tự như "giềng mối". "Giềng mối" thường được dùng như một biến thể của "mối giềng".
- Tình làng nghĩa xóm là mối giềng gắn bó lâu đời. (Tình làng nghĩa xóm là mối ràng buộc gắn bó lâu đời.)
Từ đồng nghĩa
- Mối liên hệ: sự liên kết, ràng buộc giữa các đối tượng.
- Khuôn phép: những quy tắc, phép tắc cần tuân theo.
- Trật tự: sự sắp xếp có tổ chức, có quy củ.
Từ trái nghĩa
- Sự rời rạc: trạng thái không có sự liên kết, gắn bó.
- Sự hỗn loạn: trạng thái mất trật tự, lộn xộn.
Thành ngữ liên quan
- "Đứt giềng mối" / "Đứt mối giềng": Chỉ sự tan vỡ hoàn toàn của các mối quan hệ, liên hệ truyền thống.
- Từ sau cuộc cãi vã, gia tộc họ gần như đứt mối giềng. (Từ sau cuộc cãi vã, gia tộc họ gần như tan vỡ mọi mối liên hệ.)